Kunnen we kinderen helpen om rijker te dromen?

Als ik niet in mijn rol van papa zit, werk ik vaak met kinderen. Van verschillende leeftijden. Al heel wat jaren. Maar dít is nieuw. En het maakt me even boos als droevig.

Ik wandel door het lokaal, kijk op het werk van de kinderen. Ze tonen op papier waar ze van dromen. Wat hun leven waardevol zou maken. Zinvol. Er zijn zoveel mooie dromen. Doelen om voor te leven of anderen voor te bewonderen. Maar op papier zie ik bij velen alleen grote, vette… eurotekens.

Ik spoel een dag terug. Mijn zoon zit voor een scherm en speelt FIFA, een voetbalsimulatiespel.

  • “Geen match vandaag?”, vraag ik.
  • “Nee, ik ben nu ook manager van mijn team. Ik probeer goedkope, goede spelers te kopen.”
  • “Zodat je ploeg gemakkelijker kan winnen?”
  • “Wel, vooral omdat ik ze dan later voor meer geld weer kan verpatsen.”
  • “Oh…”

Zonder dat hij het doorheeft, heeft het spel mijn zoon naar een nieuw doel gebracht. Het grote doel is niet langer eer, roem of het publiek plezieren. Maar platte commercie. Geld graaien.

Ik zie dat helaas vaker terugkomen. Kinderen en tieners weten exact hoeveel popartiesten of topsporters verdienen. Online zien ze onevenredig veel erg rijke mensen, die hun geld besteden aan allerlei zinloze, maar prikkelende dingen. “Ik heb al mijn geld gemakkelijk online verdiend. En nu reis ik de wereld rond in een privéjet!” Die boodschap spat net iets te veel van het scherm. Ook bij kinderen. 

Kinderen zijn kwetsbaar. Gemakkelijk manipuleerbaar, plooibaar. Ze houden van niet te moeilijke spelletjes en competitie met een duidelijk doel. Zoveel mogelijk geld verdienen, is een simpel doel. Natuurlijk spreekt dat veel kinderen aan.

Terug naar het lokaal. “Ik wil dokter worden”, vertelt een van de kinderen uit mijn groep. “Toen mijn oma klein was, woonde ze in een dorp zonder dokter. Ze werd ziek en kon niet geholpen worden. Daarom stapt ze nu nog altijd moeilijk.”

“En ga je dan alle kinderen in de wereld redden, denk je?”, reageert een ander kind smalend. “Ik word influencer. Op mijn dertigste ben ik miljonair en zit jij ergens, in het zand, wonden dicht te naaien.”     

Ik kan wel wenen bij dit antwoord. Ik vind het zo zielig als kinderen niet meer geloven in goedheid. Als ze ‘iets voor een ander doen’ belachelijk vinden. Als ze geloven dat het allemaal om geld draait. Het hele leven één optelsom, dat is zo… arm.

Hoe kunnen we onze kinderen helpen terug rijker te dromen? Misschien kunnen we naast de talrijke verhalen van miljonairs, vooral ook verhalen vertellen van goede, bijzondere, mooie en moedige mensen. Misschien kunnen we die twee uitersten zelfs naast elkaar leggen, proberen vergelijken? Dan kunnen onze kinderen zelf beslissen.

“Kijk naar hun ogen”, zeg ik in de klas. “Zoals wie zou jij écht willen zijn? Kies vrij. Maar kies wel zelf.”

Heb jij ook het gevoel dat kinderen en jongeren meer bezig zijn met geld? Of lijkt dat alleen maar zo? Deel jouw ervaring.

Tienerspel

“Hey broer! Kom kijken! Tsatsa heeft zijn haartjes nat gekamd”, roept de oudste.  “Hmmm … tsatsa! Mooie jongen!”, reageert de jongste.

Ik trek mijn wenkbrauwen omhoog, en gooi er een vettige knipoog achteraan. “Tja … ik ben net terug van het zwembad. Maar goed … wat vind je mooi aan mijn kapsel?”

“Ai … daar komt Tsatsa weer met zijn rare vragen. Altijd de goede strategie om de aandacht van zichzelf af te leiden,” vindt de oudste. “En van zijn mooie haartjes!”, vult de ander aan.

Ik vind het moeilijk om op dit soort situaties te reageren. Zeker als alleenstaande ouder. In mijn hoofd verdringen allerlei stemmen zich.
Mijn moeder: “Noemen jullie je papa tsatsa? En jij laat dat toe?”
Mijn vriendin: “Ze drijven wel heel graag en vaak de spot met jou!”
Mijn nonkel: “Die gasten zijn zo grappig.”
Mijn collega: “Eens de twaalf jaar gepasseerd, moet je blij zijn dat je als ouder voor je kinderen het vermelden waard bent. Interessant genoeg zijn om het over te hebben, is op zich al een succes!”

Een week later zit ik met mijn twee zonen mee aan tafel bij een groot gezin met vijf tienerkinderen.

“Papa …” begint een van de dochters. “Over die fuif.”
“Ahaaa! Die fuif!” zegt de vader.
“Ja … ik dacht eraan omdat je net zei dat je zelf soms je emoties wat meer los zou willen laten.” Ze imiteert hoe haar vader het enkele minuten geleden zei. Ik kijk naar zijn gezicht, maar daar valt niets af te lezen. Hij snijdt rustig een schijfje komkommer op zijn bord en reageert niet op de lichte spot. De andere tieners kijken geamuseerd toe.
“Ik kan veel emoties kwijt als ik dans,” vult ze aan.

“Verdorie!” lacht hij toegeeflijk. “Nu zit ik vast! Schaakmat! En dat net als er bezoek is!” Hij roffelt gespeeld gefrustreerd met zijn vuisten op haar schouder. “Slim argument! Goed geluisterd, goed uitgespeeld slimme dochter. Chapeau!”

Mijn zonen kijken bewonderend en geïnteresseerd toe. Ik verwacht me aan gelijkaardige strategische zetten thuis de komende weken.

“Dus … kom je me dan ‘s nachts halen zoals mama vroeg?” vraagt het meisje.
“Ja … Nu kan ik moeilijk anders natuurlijk.”

“Hij laat haar winnen,” denk ik. “Wat slim …”. Maar dan gaat hij verder.

“Ik moet mijn emoties meer loslaten, dus ja … waar kan ik dat beter doen dan op een fuif.”

“Huh? Ga je binnenkomen? En dansen?” schrikt de dochter.

Ik voeg een nieuwe stem toe aan het koor in mijn hoofd dat commentaar geeft als mijn zonen de spot drijven met mij.
“Laat je soms maar een beetje belachelijk maken. Tieners opvoeden kan een ernstige zaak zijn, of je kan het wat meer als een spel opvatten. Maar een spel is alleen leuk als beide partijen wel eens winnen.”

En zo bewandel ik het wankele evenwicht tussen autoriteit en dweil zijn. Tussen duidelijkheid en relativeren. Tussen winnen en verliezen. Ik geef commentaar op de kwaliteit van de grapjes die mijn zonen over mij maken. Ik vertel hen als het me kwetst of stoort. Ik geef complimentjes als ze  met goede argumenten afkomen om hun zin te krijgen. Elk grapje wordt een kans om mijn relativeringsvermogen te bewijzen, of mijn gezag te tonen en de grenzen af te bakenen. Elke discussie een gelegenheid om het te hebben over wat slimme en wat eerlijke argumenten zijn.

Mijn leven als ouder verandert door wat ik bij die andere papa zag. En telkens ik speels omga met mijn autoriteit, is het alsof er een last van mijn schouders schuift. Alsof ik elke keer een tikje meer als mens dan als ouder tegenover mijn kinderen sta.

Laat jij jezelf wel eens bespotten door je kinderen? En laat je hen soms een discussie winnen? Hoe voel je jou daarbij en hoe regeageren je tieners? Vertel hoe jij het doet, misschien kan het andere ouders inspireren.

(Plus)papa geeft bijles

Mijn jongste plusdochter is vijftien jaar. Ze volgt een dansopleiding aan de middelbare school. Denkvakken gingen altijd al moeizaam en dans is echt haar ding. Het is heerlijk voor haar om daarmee bezig te mogen zijn én daarop beoordeeld te worden. Maar ze scoort zo laag voor wiskunde en enkele andere vakken dat ze misschien toch niet in die richting zal kunnen blijven. De psychiater stelt voor rilatine te proberen, ook al testte ze negatief op AD(H)D, een noodzakelijke diagnose voor deze medicatie volgens de huisdokter. Ook mijn vriendin en haar co-ouder zijn het er niet over eens.

“Ik wil gerust die wiskunde samen met haar doornemen”, opper ik. Mijn vriendin lacht schamper: “Je weet niet waar je aan begint. Als wij haar met schoolwerk proberen te helpen, is het altijd een drama. Maar … jij staat er verder van af. Waarom niet?”

Na de breuk met de moeder van mijn kinderen en voor ik mijn huidige vriendin leerde kennen, had ik een andere partner. Met haar dochter had ik een geweldige band. Zij was acht toen ik in haar leven kwam. Mijn plusdochters nu waren twaalf en veertien toen ik hun moeder ontmoette. Ik had niet zoveel ingangen om iets met hen op te bouwen.
De eerste bijles voelt geforceerd. Ik zit naast haar aan tafel en probeer wat afstand te houden. Het is sowieso dichter bij elkaar dan we gewend zijn. “Is het oké als ik hier naast jou zit?”
“Tja … anders zal het niet lukken hé.”
We lachen. Mijn vriendin klettert storend luid met de pannen in de keuken. Plusdochter en ik kijken naar elkaar, draaien met onze ogen, lachen opnieuw. Veel puntenwinst leveren onze wekelijkse lessen de eerste maanden niet op. Gebuisd op alle toetsen en examens. Maar ik begin te begrijpen hoe haar hoofd werkt, wat ze kan en wat niet lukt. En hoe ik haar kan helpen.

En het is leuk! Mijn andere plusdochter, grote zus, kijkt aandachtig van achter de televisie naar onze samenwerking. Als we lachen met een domme fout, zie ik haar blik verzachten. Ik heb het gevoel dat ze me voor het eerst als een persoon ziet. Omdat ik haar zusje help. Leuke bijvangst!

Ik werkte enkele uren met mijn plusdochter. De rest – ook toetsen en examens – deed ze zelf. Ze haalde haar lage cijfers op en mag als het zo doorgaat, blijven dansen! 

“Er is nog iemand die les van je wil. Iemand die heel graag gitaar wil leren spelen”, lacht mijn vriendin. Ik kijk verbaasd. Mijn plusdochter van achttien jaar kijkt me verlegen glimlachend aan van achter haar schermpje.

“Oh … natuurlijk!” zeg ik.    

Bijles geven aan je eigen kind of pluskind. Lukt dat? Vertel je verhaal in de reacties

Wie kent de kinderen het best?

Ik zit in de tuin met mijn oudste zoon. Samen op de schommelzetel. Boven ons fluiten de vogels in de notenboom, naast ons pikken de kippen naar wormen. De zon schijnt op onze gezichten en een windje waait. Zo dadelijk is het wissel. Dan gaat mijn grote jongen naar zijn mama en is hij niet meer bij mij. Dus kijk ik nog eens goed naar hem.
“Wat is er makker?” vraag ik.
“Niets …”
Ik zie toch iets. Droeve ogen. Ik leg mijn hand op zijn schouder.
“Zeker?”
“Pffff … Ik kreeg net een vervelend bericht van een meisje uit mijn klas. Geroddel … niet over mij. Maar toch. Ik wil niet …”
Hij stopt midden in de zin. Zijn mama is er.
“Hey jongen. Wat is er? Je ziet er zo ongelukkig uit … ”, zegt zij.
Ze neemt zijn hand en wil hem wegtrekken. Hoewel hij zelf geen vin verroert, verzwaar ik heel even de druk op zijn schouder. Natuurlijk mag hij naar haar als hij dat wil. Hij is ook oud genoeg om dat zelf te bepalen. Maar ík ben met hem aan het praten. Mijn co-ouder trekt nog eens aan zijn hand, en nog eens.
Het is niet mooi, zo’n loyaliteitsconflict. En ik ben er niet trots op dat ik met mijn handbeweging lijk te zeggen: blijf bij mij! Achteraf vraag ik me af waarom ik het niet gewoon aan hem overlaat. Hij mag toch zelf bepalen of hij naar zijn mama gaat. Hij heeft haar al enkele dagen niet gezien.

Ik denk dat het dit is… Mijn co-ouder geeft mij meer dan eens de boodschap dat zij de kinderen het beste kent. Heel vaak zegt ze: “De kinderen willen dit, of dat. De kinderen vinden of voelen zo.” Alsof ik dat allemaal niet weet. Alsof wat de kinderen aan mij zeggen, minder waar of minder waardevol is. En dat ben ik beu. Ik haat dat strijdgedoe, dat strijdgevoel.
Als één ouder begint, is het zó moeilijk voor de andere ouder om daar niet in mee te gaan. Ik denk trouwens dat dit ook gebeurt tussen ouders die samen zijn. Voor alle duidelijkheid: ik zeg niet dat zíj begonnen is. Misschien ben ik op andere momenten en vlakken, wel minstens even … oeps … erg.

Wie kent jouw kinderen het best? Jijzelf, je partner, iemand anders? En voel je soms een soort concurrentiestrijd daarover?

Zet hem op (de fietshelm)

De automatische deuren van het ziekenhuis klappen traag open. Door de witte, schemerig verlichte gang zwalpt een man met stoppelbaard en verwarde ogen. Ik denk – tot mijn eigen verbazing ontroerd – aan mijn vader en die keer dat hij op spoed belandde. We maken plaats voor een rijdend bed met daarin een oude, klagende vrouw. “Moet ik nu hier slapen?”, jammert ze. Ik denk aan mijn moeder, misschien ooit.
Bij box 29 schuif ik het gordijn opzij. Daar ligt mijn jongste zoon, dertien jaar. Ik was gewaarschuwd, maar schrik toch. Zijn neus is opgezwollen. Zijn pols hangt slap. En vooral: zijn hoofd zit vol bloed en schrammen. Hij fietste van school naar huis met een wiebelende turnzak rond zijn stuur. Hij wilde drie klasgenoten inhalen. Zijn wiel greep de zak en hij smakte hard op zijn hoofd. Hij werd thuisgebracht bij zijn mama door een leerkracht, maar tussen val en thuiskomst was zijn geheugen gewist. De huisdokter verwees door naar spoed. Ik moest werken, dus liet ik mijn co-ouder dat klusje klaren. De kinderen zijn deze week ook bij haar. Maar iets voor middernacht wilde ik toch even langsgaan.
“Net nu ik voor één keer geen helm aan had …” zucht zoon slapjes.
“Dat is echt pech,” zeg ik. “Want normaal draag je hem altijd.”
“Bij mama niet altijd, en vanmorgen was het druk.”
Mijn co-ouder draait verontschuldigend haar handen omhoog. Ik zou liever hebben dat ze hem meer tot het dragen van de helm zou aansporen, maar over zoiets maken we geen ruzie. Zeker niet hier en nu. Ze is al genoeg gestraft, ze zit al zeven uur op spoed.
De weken die volgen zijn spannend. De hoofdpijn gaat niet over. En als ik een wiskunde-oefening opschrijf voor mijn zoon (hij heeft een gebroken pols), blijkt hij de meest eenvoudige maaltafels niet meer te kennen.
“Zeven maal twee is …”
“Zestien?”
De school is heel begripvol en wil graag dat hij maximum halve dagen naar school komt tot hij geen hoofdpijn meer heeft. Examens kan hij desnoods beperkt afleggen. Ik ben blij verrast door deze zorgzame reactie. Beter worden gaat boven presteren. Daar kunnen veel werkplekken nog wat van leren!
Drie maanden, tientallen doktersbezoeken, kine en osteopaat en veel pijn en frustratie later is mijn zoon bijna, maar nog niet volledig pijnvrij. De polsbreuk bij de val had niet vermeden kunnen worden, maar neus en hoofd waren nagenoeg ongedeerd gebleven met een helm. Wat de – mogelijks permanente – hersenschade is, gaan we geleidelijk aan ontdekken, nu hij weer voltijds naar school gaat.
“Dat is de prijs,” zeg ik tegen mijn oudste zoon die zijn helm zelden draagt. “Vind je het dat waard?”
“Met de helm naar school is onmogelijk”, is zijn antwoord. “Als mijn klasgenoten me zo zien aankomen, word ik voor altijd uitgelachen.”
Misschien moet er toch werk gemaakt worden van een helmverplichting. En hier doe ik alvast een warme aanbeveling aan ouders om al op heel jonge leeftijd het dragen van een helm tot gewoonte te maken. Laat je kinderen dit stukje maar eens lezen als ze twijfelen!

Draag jij een fietshelm? En je kind? En hoe zorg je ervoor dat het die helm blijft opzetten?

Vadsige pubers

Half elf in de ochtend. Vol energie stap ik door de achterdeur naar binnen. Ik heb net de moestuin water gegeven, de druiven gesnoeid en de fietsremmen van de jongste zoon aangespannen. Het is al warm in de zon. Een zweetdruppel rolt langs mijn gezicht richting mijn kin. Binnen wacht nog opruimwerk van gisteren en ik moet ook nog brood bakken deze namiddag. Ik doe graag dingen, op mijn gemak, maar wel altijd bezig.

“Aha! Twee wakkere kerels!”, zeg ik.
“Ha die pa …”, “Yoooo …” antwoorden zij.

Mijn zonen zijn intussen stevige middelbare scholieren. Ze liggen samen, hun benen half verstrengeld, in de zetel. Hun hoofden langs weerszijden als een tweekoppig monster. Het zijn, vadsige pubers, pyjama’s nog aan, kleine oogjes, onwelriekend, want nog niet gewassen. Ze zitten elk op hun eigen scherm te turen. Hun lijf straalt lome ontspanning uit.
“Kan je mij een glas water brengen?”, vraagt er één. “Oei … heb je het zelf te druk?” zeg ik met ironie in mijn stem.
Ik weet dat dit perfect normaal gedrag is op deze leeftijd. En eigenlijk valt het allemaal best mee. Mijn zonen en ik hebben samen een beperking van de dagelijkse schermtijd afgesproken, waar we elkaar op controleren. En dus wisselt de setting zo dadelijk: van scherm naar boek. Mijn zonen lezen massa’s boeken. Heel de ochtend en vroege middag als het kan. Dat is geweldig. En toch voel ik irritatie.

“Komaan papa … jij staat het dichtst bij de kraan!”
“Dat is waar,” zeg ik. “Maar ik ben met iets anders bezig. En jullie niet.”
“How How How!” protesteert het tweekoppig monster in koor. “Wij zijn wèl iets aan het doen. Misschien iets dat jij niet belangrijk vindt. Maar wel iets.”
“Willen jullie echt niets méér doen met je dag?” zucht ik. “Het is half augustus. Er is niet zoveel vakantie over. Ik zou denken: pluk de dag!”
“Maar we zijn iets aan het doen, papa. We zijn filmpjes aan het kijken. Dadelijk gaan we lezen. Jij vindt dit niets. Jij bent altijd bezig. Maar niet iedereen moet hetzelfde zijn.”

Mijn irritatie smelt weg. Ik moet glimlachen en geef ze allebei een knuffel. En ik blijf enkele minuten met hen babbelen over niets.

Ik weet niet precies waar het vandaan komt, maar ik voel altijd de druk om iets van mijn dagen te maken. Zoveel mogelijk. Maar hoeveel is genoeg? Wanneer is het zinvol genoeg? Leuk genoeg? Ik heb ook de neiging om op dezelfde manier over de tijd van mijn kinderen te waken. Alsof ik hen wil beschermen tegen het verspillen van hun beperkte tijd op aarde.

“Voelen jullie die druk dan niet om iets zinvols te doen met je dag?”
Het vadsig monster heft loom twee bijna verbaasde koppen op.
“Nee. Eigenlijk niet.”

Ik lach en ben blij dat ik hen de druk niet opgedrongen heb. Ik sta recht en loop naar mijn laptop. “Ik krijg net een idee voor een stukje.”

Wat voel jij als je kinderen de hele tijd in de zetel hangen? Als ze naar jouw mening geen zinvolle dingen doen met hun tijd? Laat het weten in de commentaren.

Moet je niets doen voor school?

“Sorry … deze week ga ik niet mee zwemmen. De kinderen hebben examens. Dan is het hier volle bak!”

Ik lees het bericht van een goede vriend terwijl ik ovenfrietjes aan het snijden ben. Mijn zonen van 12 en 14 jaar sprinten achter een bal aan. Ik prijs me elke dag gelukkig dat ze nog zo speels door huis en tuin buitelen. Maar nu kijk ik er toch met een kleine opgetrokken wenkbrauw naar.

“Moet jij niets doen voor school?” vraag ik aan mijn oudste zoon.

“Waarom vraag je dat?”

Ik ben gezegend met twee zonen waarover leerkrachten tevreden zijn, zonder dat ik daarvoor iets moet doen. Om mijn jongste voldoende te laten oefenen voor de pianoles moet ik wel eens zachte dwang hanteren, maar met de dagschool bemoei ik me zo goed als nooit.

Begrijpelijk dat mijn zoon zich afvraagt waarom ik er nu ineens wel naar vraag. “Omdat het examenperiode is”, zeg ik. “En ik lees hier net dat dit in sommige gezinnen drukke tijden zijn.”
“Wel … dan heb jij geluk met mij! Ik houd mijn werk goed bij op school. Alles onder controle, papa!”

Ik voel een zekere argwaan opborrelen en de angst om te laks te zijn. Anderzijds… in het verleden ging het altijd prima.
Het lijkt oneerlijk. Ik zie andere kinderen keihard werken voor school, soms tot drie uur per avond en vele uren in het weekend. Tijdens de examens studeren ze de hele dag tot hun ogen dichtvallen. Terwijl mijn zoon gewoon doorgaat met al zijn hobby’s. Ik hoor ouders met examenstress. Een goede vriend bijvoorbeeld. Zijn oudste dochter doet echt haar best. Ze spendeert thuis tijdens de examens meer tijd achter de schoolboeken dan mijn zoon, die even oud is. Toch zijn de resultaten zorgwekkend. Een zorg voor ouder en kind.

Ik voel me bijna schuldig tegenover andere gezinnen, zoals dat van mijn zwemvriend. Want ik zit hier dus frietjes te snijden, terwijl mijn kinderen lekker spelen. Totale vakantiesfeer. Ik ben er niet helemaal gerust op. Is er toch iets mis? Is het niveau op de school van mijn oudste zoon te laag? Is hij zelf te weinig ambitieus?

“Mijn klasgenoten werken keihard de dagen voor het examen, en dan zijn ze alles de dag erna vergeten,” zegt mijn oudste zoon als ik hem ernaar vraag. “Ik werk het hele schooljaar harder dan mijn klasgenoten, vooral op school. En op het examen toon ik wat ik écht kan, elke dag, en niet alleen die ene dag. Ik vind het vervalsing als je extra leert voor het examen.”

Ik sta met mijn mond vol tanden. Een examen is dus geen wedstrijd voor mijn zoon. Het is een test: om te checken waar je staat. En als je daar dan extra voor leert, vervals je de test. Ik heb er wat moeite mee om de dochter van mijn vriend, zwoegend achter haar boeken, als een vervalser van de test te zien. Maar anderzijds …kan ik mijn zoon geen ongelijk geven. Je kan ook een onderwijs bedenken waarin leerlingen niet zwoegen voor punten op een test, maar om iets te leren, te kunnen, zichzelf te ontwikkelen. Om meer mens te worden.

Ik kijk gerustgesteld en ook wel trots naar mijn zoon. En ik laat het los. Misschien kan hij ooit minister van onderwijs worden.

Slimmerik

“Papa … wat is eigenlijk hoogbegaafdheid?” De vraag komt terwijl mijn veertienjarige zoon me helpt met eten maken. Hij roert in de pruttelende pan. Ik voeg stukjes paprika toe. Ik heb niet meteen een antwoord klaar. “Waar komt je vraag vandaan?” “Mijn klasgenoten zeggen dat ik dat heb.” “Oh …” “Omdat zij voor de toets aardrijkskunde vorige week drie uur studeerden en ik tien minuten en ik een hoger cijfer haalde.”

Zoals gewoonlijk is het mijn co-ouder die hierover een tussensprint plaatst. Ze leest en belt in het rond en concludeert al snel dat zijzelf en onze oudste zoon hoogbegaafd zijn. Ze stelt een traject voor bij een gespecialiseerde organisatie. Een prijzig traject. Ik haal mijn schouders op en trek een scheve wenkbrauw. Mijn zoon zit goed in zijn vel, zijn schoolresultaten zijn prima en thuis is hij een aangename puber. Waarom zouden we morrelen aan een situatie die prima loopt? Laten bollen denk ik dan. Mag het soms ook gewoon gemakkelijk gaan?

Misschien, beste lezer, knik je nu. Misschien ben je het met me eens. Misschien vind je het zelfs een beetje aanstellerig, dat gedoe rond hoogbegaafdheid. Maar kijk hoe de wind kan draaien. Enkele maanden later ben ik heel blij met de voortvarende en daadkrachtige houding van mijn co-ouder. 

Ooit kozen we, min of meer toevallig, een lagere school met veel zelfstandigheid en werk op eigen tempo. Dat ging onze oudste perfect af. “Hij is altijd heel snel met alles klaar, waarna hij anderen helpt die het moeilijker hebben. Daar kan hij ook veel van leren en het past perfect binnen onze visie,” klonk het op bijna elk oudercontact. In de eerste twee jaren van het middelbaar onderwijs hoorden we hetzelfde. We maakten ons wel wat zorgen over het niveau van de school omdat hij thuis maar zelden iets moest leren of maken. In het derde middelbaar wilde hij graag zijn keuzerichting combineren met het maximaal aantal uren wiskunde. Ik dacht dat hij de lessen wiskunde in zijn richting volgde en dan zelfstandig nog een aantal extra hoofdstukken bijwerkte. Tot tijdens een overleg bleek dat hij dat hele vak zonder leerkracht verwerkte. 

Door het traject dat we volgen rond hoogbegaafdheid, begrijp ik dat het goed is zo. Dat hij zijn hersenen, die bovengemiddeld snel en goed leerstof kunnen verwerken, aan de slag moet houden. Intussen verwerkt hij ook de leerstof van biologie en geschiedenis zelfstandig. Dat gaat zo vlot dat hij komend schooljaar wellicht die vakken afwerkt tot het zesde middelbaar. De vrijgekomen tijd gebruikt hij voor Frans en Engels. Vooral zijn uitspraak is grappig maar ondermaats (zo zie je maar … hoogbegaafden zijn niet in alles hoogbegaafd). In andere vakken zullen leerkrachten de taken wat groter of uitdagender maken.

Ik ben blij dat mijn weerstand tegen het traject niet de overhand haalde. Als ouder kregen we heel veel handvaten om ons kind beter te begrijpen. Nu begrijp ik bijvoorbeeld waarom mijn zoon niet gemakkelijk aansluiting vindt bij leeftijdsgenoten. Dat hij liever gaat padellen met volwassenen, dan rondhangen met tieners. Dat is dus helemaal oké. Wat een opluchting!

Wat is de bijzondere eigenschap van jouw kind? En hoe ga jij daarmee om? Reacties welkom

Afscheid van het familiehuis

Ik zwerf nog een laatste keer door en rond het huis van mijn tante en nonkel. Ik kijk naar de bloemen in de perken en de hoge bomen. De haag, honderden meters lang, rondom de tuin. De glooiing van de velden voorbij de tuingrens, tot aan de horizon.
De vijver waar ik ooit mee de modderige bodem uitschepte, emmer na emmer. Helemaal achteraan, naast het bosje, de rode bessen die we plukten, gissend naar het dessert dat tante ermee zou maken. De cirkel van grote massieve boordstenen die zich bijna volledig sluit rond het grasveld. De opening was onze voetbalgoal.
Binnen: de houten wenteltrap, de geur in de kelder, de kleuren van de tegels. De keukenkasten waarin ik nog alles feilloos weet te vinden.
Elk detail in dit huis brengt herinneringen in alle mogelijke zintuigen tot leven. Als kind kwam ik hier graag en vaak logeren. Als tiener was ik enkele zomers een maand lang deel van het gezin. Ik voelde me hier altijd helemaal thuis. Ook als volwassene. Met mijn kinderen. Tot vandaag.

Mijn tante en nonkel kochten een appartement. De tuin vroeg te veel werk. Het huis is verkocht. Binnenkort kunnen we hier niet meer samenkomen, zoals we met onze familie al jaren deden. Toen het voor mijn grootouders te veel werd om iedereen bij hen te ontvangen, nam mijn tante de fakkel over. Zo bleef de familie een geheel.
“Hoeveel zou dit huis kosten?” Mijn oudste zoon is naast me komen staan. We kijken samen door het raam naar het zwembad, waar zijn broer, zijn neef en nicht, achterneven en achternichten samen spelen
“Waarom vraag je dat?”
“Wel … het huis is verkocht. Het is dus te laat. Maar misschien als ik ooit geld heb. Of als we samen leggen met alle kinderen die nu in het zwembad spelen. En de nieuwe eigenaars willen hier weg. Misschien zouden we dan het huis opnieuw kunnen kopen. Zodat we hier opnieuw kunnen samen komen.”
“Jij snapt het,” zeg ik trots. “Maar misschien is dit hoe het hoort te zijn. De familie schuift een generatie op. Binnenkort heb jij misschien ook een partner, en later kinderen. Dan wordt de familie rond jouw oma net zo groot als de familie die hier vandaag bij elkaar is. En dan komen we allemaal samen bij je oma. Zo’n afscheid doet misschien pijn, maar het kan niet anders. Zo is het leven.”
We wandelen langs de haard die zo vaak gezellig brandde. Ik raak de lange tafel aan. Hij doet hetzelfde. Buiten schijnt de zon. We lopen over de kasseitjes naar het zwembad. Ik neem nog een laatste duik in het frisse water. Straks is dit laatste feest voorbij. Ik zuig de geuren en kleuren diep in mijn herinnering. Ik weet niet hoe vaak de familie van mijn kindertijd, al een tijdje zonder mijn grootouders, maar aangevuld met hun achterkleinkinderen, nog zal samen komen. Maar nooit zal het nog hetzelfde zijn. Dit is de plek, ons familiehuis. Het voelt bijna onrechtvaardig dat we hier binnenkort niet meer welkom zijn. We zullen hier langsrijden zonder zomaar naar de tuin te mogen doorlopen. We zullen hier, bedenk ik, eigenlijk helemaal niet meer langsrijden. Dat is dus het leven.

“Wil je graag deze familie af en toe bij ons thuis uitnodigen?” hoor ik mezelf vragen. Mijn oudste zoon staat op de rand van het zwembad. “Kan je me dat straks opnieuw vragen?” zegt hij voor hij zich met volle overgave en gesloten ogen aan het water toevertrouwt.

Heeft jouw familie ook een bijzondere plek? Deel het verhaal van jouw ‘familiehuis’

Laat kinderen hun steentje bijdragen

“Kom maar terug!”
Mijn zonen zuchten in de zetel.
“Wat papa?”
“Kom maar!
“Nu?”
“Uhu!”
“Maar waarvoor dan?”
“Denk eens na?”
Sinds de relatie met mijn co-ouder, de moeder van mijn kinderen, afliep, had ik twee opeenvolgende nieuwe partners. Ze brachten een paar extra perspectieven op ouderschap mee. Inspirerend! Een van de vele dingen die ik leerde van mijn huidige levenspartner is het volgende: als je kinderen lui zijn of hun taak niet doen, moeten zij daar last van hebben. Hoe meer hoe liever. En jij mag er al helemaal niet voor opdraaien.
Mijn zonen komen de woonkamer binnen.
“Schoenen in de kast zeker? Waarom zeg je dat niet meteen?”
“Misschien had ik het niet gezien,” gniffel ik.
“Dat is weer zo’n voorbeeld van de nieuwe strategie, broer,” gromt mijn jongste. “Hij wacht tot we in de zetel ploffen en dan roept hij ons terug.”
“Dan onthouden jullie het beter!” zeg ik.
“Van wie heb je dat nu weer geleerd,” monkelt mijn oudste.
Het is moeilijker dan het lijkt. Ik ben het gewoon om heel vaak mijn schouders op te halen en de dingen voor mijn kinderen op te lossen. Want ja: ik zie ze zo graag en ik vind het fijn als zij het fijn hebben. Dus laat ik hen met rust. Maar help ik hen daar écht mee? Vandaag wel, maar in de toekomst? Dan hebben ze volgens mij meer aan de lessen van mijn vriendin.
Ik bespreek veel met mijn kinderen. En ik vind dat heel gezond. Maar aan sommige dingen moet je geen woorden vuil maken. Schoenen moeten in de kast: klaar. Ontbijt moet afgeruimd. Zonder meer duidelijk. Vuile was hoort niet op de grond.
Soms help ik nog een beetje.
“Pas op … je gaat moeten terugkomen.”
Maar op andere momenten wacht ik heel bewust tot ik, inderdaad, een plof in de zetel of op bed hoor.
“Oei … hier ligt nog iets van jou, denk ik.”
“Kan jij dat niet doen?”
“Ja … maar daarmee help ik je niet om een zelfstandige jongeman te worden.”
Ik beken: ik heb mijn kinderen veel te lang te weinig laten helpen in huis. Maar kijk: na enkele maanden veel praten, uitleggen én heel regelmatig terugkomen, is de situatie helemaal gekeerd. Ik heb tegenwoordig twee héél behulpzame jongens in huis, die begrijpen dat ze zelf hun verantwoordelijkheden moeten opnemen en dat het normaal is dat ze hun steentje bijdragen. Ik heb dat zelf moeten leren om dan hen te helpen groeien. Je hebt een dorp nodig om een kind op te voeden. Een partner met frisse, slimme ideeën is ook al een goede start. Waarvoor dank, ook vanwege je pluszonen.

Laat jij je kinderen zelf hun rommel opruimen? En helpen in huis? Of doe je het allemaal zelf?